علل و عوامل رفتارهای خشونت آمیز/ گوش دادن به حرف دل افراد اولین گام کاهش خشونت است


سپهر/ کارشناسان با بررسی علل و عوامل رفتارهای خشونت آمیز به این نتیجه رسیده اند که گوش دادن به حرف دل افراد اولین گام کاهش خشونت است.

به گزارش سپهر، وقتی به اطراف خود در مترو، اتوبوس، پارک، فروشگاه، سینما، پیاده رو و یا هر گوشه کناری دیگر از جامعه دقت کنیم، می توانیم یکی از انوع خشونت ها بخصوص خشونت های کلامی را میان افراد، مشاهده نماییم. افراد و گروه‌هايی که به دلايل و بهانه‌هاي گوناگون با یکدیگر درگير و در فرآيند رفتارهای خشونت‌آميز آسيب‌هاي فراواني نظیر تخريب اموال عمومي، ایجاد  صدمات جاني و مالي، حتي به عابران بی طرف وارد می کنند. بسیاری از مواقع خشونت ها به خشونت جمعي تبدیل شده و به مراتب جامعه را درگیر تبعات و عوارض آن نظیر قانون گریزی، از بین بردن اخلاقیات، کم رنگ شدن ارزش ها و هنجارها و سایر مشکلات اجتماعی می کند. اگر چه بسیاری از روانشناسان تا حدی خشونت افراد را امری طبیعی تلقی می کنند که تمامی افراد در گروه های سنی به خصوص جوان تر با آن مواجه می شوند، ولی نکته قابل توجه این است که به گفته کارشناسان؛ در جامعه ایران برخی از رفتار های خشونت آمیز نهادینه شده و به سختی می توان دست به تغییر آن زد و تقربیا می توان گفت، بخش زیادی از افراد جامعه درگیر خشونت های کلامی هستند. به همین منظور شفقنا، علل و عوامل وقوع خشونت و راهکارهای کاهش آن در جامعه را مورد بررسی قرار داده است.

دکتر بهزاد دارابی، روانشناس در گفت و گویی، ضمن تعریفی از خشونت اظهار کرد: زمانی که ابراز خشم به شیوه نامناسب صورت بگیرد، پرخاشگری اتفاق می افتد که معمولا هدف آن صدمه زدن به مال و یا دارایی های دیگران است. در واقع خشم نیرومندترین هیجان های انسان است که با هیجان های دیگر مانند غم و غضب می خواهد عامل خشم را نابود کند.

بسیاری از خشونت ها به جای اینکه معطوف به بیرون باشد، معطوف به درون است

او در ادامه با تاکید بر اینکه روز به روز به میزان رفتارهای خشونت آمیز در جامعه بیشتر می شود، تصریح کرد: متاسفانه در جامعه بسیاری از خشونت ها به جای اینکه معطوف به بیرون باشد معطوف به درون است که در این نوع خشونت ها، فرد بیشتر به خودش صده می زند و رفتارهای خود آسیب زننده در این نوع خشونت ها بیشتر دیده می شود.

دارابی همچنین گرایش به اعتیاد، پرخاشگری کلامی و فحاشی را یکی از مهم ترین رفتارهای خود آسیب زننده ناشی از پرخاشگری در اجتماع دانست و اظهار کرد: در واقع در رفتارهای پرخاشگری به دلیل اینکه افراد نمی توانند به عامل آزار دهنده و ایجاد کننده خشونت صدمه بزنند در نتیجه سعی می کنند با گرایش به برخی رفتارهای غیر اجتماعی مثل اعتیاد، انجام رفتارهای بی پروا، زیاده روی در انجام کاری مثل افزایش سرعت در رانندگی،  به خودشان آسیب وارد کنند در واقع می توان گفت در بسیاری از مواقع گرایش به اعتیاد به دلیل  رواج خشونت در آن جامعه می باشد.

این پژوهشگر مسائل اجتماعی در ادامه یادآور شد: در بسیاری از مواقع بروز پرخاشگری های کلامی نظیر انواع فحاشی، غیبت، بد گویی، مسخره کردن و تحقیر دیگران شکل های نرمی از خشونت در جامعه است که می تواند ناشی از رواج خشونت و پرخاشگری در جامعه باشد.

او همچنین با بیان اینکه راه حل های برخورد با خشونت توسط نوجوانان هیجانی و ناسنجیده صورت می گیرد، گفت: اگر چه راهکارهای برخورد با خشونت توسط نوجوانان متفاوت و بسته به شرایط انجام می شود اما در هر صورت آنها راه حل های هیجانی نظیر قتل، استفاده از مواد مخدر، اعتصاب غذا، سوء مصرف و غیره را به کار می گیرند و اگر دوستان آنها پیشنهاد کنند که از الکل استفاده کنند، به دلیل عوارض زودگذر و فرار از موقعیت حاضر به این سمت گرایش می یابند.

او ادامه داد: در بسیاری از افرادی که گرایش به استفاده از الکل وجود دارد، مصرف این مواد منشا لذت جویی ندارد بلکه به دلیل اینکه این افراد از آن هیجان بد و یا موقعیت ناخوشایند فرار کنند به دنبال مصرف مواد می روند در واقع می توان گفت مواد در بسیاری از افراد در جامعه ما منشا فرار از غم و مشکلات دارد.

وجود مانع در رسیدن به هدف؛ مهم ترین عامل بروز خشم در جامعه ایران

دکتر دارابی ناکامی را یکی از مهم ترین و اصلی ترین عامل خشونت در افراد یک جامعه عنوان کرد و گفت: در ناکامی اگر افراد در رسیدن به اهداف و آروزهای تدوین شده خود مانعی بینند و در واقعی این احساس را داشته باشند که از گروهی که به آنها تعلق دارند، طرد شده و یا در نوجوانی بر اثر شرایطی نظیر ترک تحصیل از دوستان و افراد مهم زندگی خود بازمانده است، دچار ناکامی می شوند در نتیجه این خود مهم ترین عامل برای ایجاد خشونت و انجام رفتارهای خشونت آمیز در جامعه برای افراد می شود.

او همچنین تاکید کرد: یکی از جالب ترین شکل خشونت در بین دختران زمانی بروز می کند که آنها احساس کنند که احساسات و صداقت آنها از سوی پسران و یا کسی که به آن علاقه داشتند به بازی گرفته شده است و یا اینکه در روابط دوستی های خود با پسران صادق نبوده باشند که می تواند رفتارهای خشونت آمیز را بین این گروه از افراد افزایش دهد.

گوش دادن به درد و دل افراد اولین گام کاهش میزان خشونت

این روانشناس به راهکارهای اصلی کاهش میزان خشونت در افراد اشاره کرد و گفت: در واقع اگر به افراد یک جامعه ای توجه کامل شود و زمینه و شرایطی فراهم گردد که افراد بتوانند در آن مسائل و دغدغه های خود را مطرح کنند، می توان امیدوار شد دغدغه های افراد به عقده و در نهایت میزان خشونت کاهش یابد. در واقع گوش دادن به درد و دل افراد در جامعه اولین گام کاهش میزان خشونت در آن جامعه است.

راه اندازی مراکز مشاوره ای رایگان در تمام مناطق کشور یکی از راه های اصلی کاهش خشونت در جامعه

دکتر دارابی همچنین راه اندازی مراکز مشاوره ای رایگان در تمام مناطق کشور را یکی از راههای اصلی کاهش خشونت در جامعه عنوان کرد و افزود: در حال حاضر بسیاری از افراد جامعه به دلیل هزینه های بسیار بالا توان استفاده از مراکز مشاوره ای و روانشناسی کشور را ندارند، بنابراین بهتر است مسئولان یک مرکز خیریه ای مشاوره ای در کشور راه اندازی کنند تا افراد بدون پرداخت هزینه ای، بدون نگاه مجرمانه و تحقیر آمیز مسائل و مشکلات خود را مطرح کنند.

قدمی برای فراهم کردن شرایط گفت و گوی جوانان و کاهش خشونت در آنها ایجاد برداشته نشده

این روانشناس با بیان اینکه جامعه ما تاکنون هیچ قدمی برای فراهم کردن شرایط گفت و گوی جوانان و کاهش خشونت در آنها ایجاد نکرده است، اظهار کرد: با توجه به اینکه تمامی جوامع ناگزیر است شرایطی را فراهم کند که افراد در آن بتوانند خشم و هیجانات خود را با فریاد زدن، گفت و گو و غیره ابراز کنند، اما متاسفانه در جامعه ما بر خلاف بسیاری از کشورهای پیشرفته، این شرایط برای جوانان وجود ندارد.

بنابر اظهارات دکتر دارابی، اگر چه در هیچ جامعه ای و با هیچ اقداماتی نمی توان خشونت را کاملا از بین برد و خشونت در اکثر کشورهای پیشرفته نیز وجود دارد، اما این کشورها با انجام یک پروژه بلند مدت اجتماعی و برخی ابزارهای خاص موفق شدند تا روز به روز میزان خشونت در جامعه را کاهش دهند.

او در ادامه با بیان اینکه مسائل و مشکلات مردم  ما تنها با کارشناسان مذهبی حل نمی شود، تصریح کرد: متاسفانه در جامعه ما بخصوص ایام خاص کارشناسان مذهبی را در مکان هایی مثل مترو قرار می دهند تا مردم مشکلات و مسائل خود را حل کنند این در حالی است که تمامی مسائل و مشکلات مردم در موضوعات مذهبی خلاصه نمی شود و مردم نیاز به مشاوره و روانشناس دارند تا نیازهایی مثل مشکلات جنسی خود را مطرح کنند.

این پژوهشگر مسائل اجتماعی نقش خانواده در ایجاد خشونت در جامعه  را بسیار پررنگ ارزیابی کرد و گفت: اگر چه برای مسائل انسانی نمی توان دنبال یک علت شد و خیلی از افراد به دلیل ترشح اضافه هورمون “تستسترون” دچار خشونت می شوند اما باید به این نکته اذعان کرد که خانواده ها می توانند در علت خشونت افراد نقش پررنگی داشته باشند.

به گفته دکتر دارابی وقتی زن و شوهر با یکدیگر مشکلات زناشویی دارند و در کنار این مسائل مشکلات اقتصادی و درمانی خانواده بیداد می کند، این مجموعه عوامل باعث می شود رفتارهای خشونت آمیز در آن خانواده شیوع بسیاری داشته باشد در واقع خانواده به دلیل اینکه در عین حال نمی تواند در چند جبهه با مشکلات بجنگد و بر این اساس هر چه مشکلات و دغدغه های در خانواده بیشتر و مداوم باشد، به متعاقب آن میزان خشونت نیز بیشتر است.

این روانشناس یادآور شد: خوشبختانه هنوز نهاد خانواده در جامعه ما نسبت به برخی کشورهای اروپایی قوی تر و مستحکم تر است و هنوز این امیدواری است با سرمایه گذاری روی بحث خانواده نظیر ارائه آموزش های رایگان به والدین مثل تهیه برشورهای آموزشی و ارائه اساسی ترین اطلاعات لازم به آنها میزان خشونت در جامعه را کنترل کنیم.

خشونت در بین زنان کلامی و مردان فیزیکی است

وی به تفاوت نوع خشونت در زنان و مردان اشاره کرد و گفت: زنان معمولا خشونت های ناشی از ناکامی خود را بصورت خشونت های کلامی نظیر فحاشی، غیبت، بدنام کردن و بدخلقی برزو می دهند،  در حالی که مردان به دلیل توانایی فیزیکی کمتر مرتکب خشونت های کلامی می شوند و خشونت های خود را بصورت زد و بند و درگیری های موقتی، تهدید  نشان می دهند و موقعی مرد به خشونت های کلامی روی می آورد که از لحاظ جسمانی و فیزیکی احساس ضعف کند.

بر خلاف تصور عموم افزایش خشونت هیچ ارتباطی با سنتی یا مدرن بودن جامعه ندارد

دکتر دارابی در ادامه با تاکید بر اینکه بر خلاف تصور عموم افزایش خشونت در جامعه هیچ ارتباطی با سنتی یا مدرن بودن جامعه ندارد، گفت: در هر دو جامعه سنتی و صنعتی خشونت وجود دارد در واقع در جامعه مدرن به رشد و تمرکز بسیار بالای تکنولوژی این نیاز را می طلبد که انسان ها باید رفتارهای خود را سرعت دهند در غیر اینصورت شامل خشم می شوند و جامعه دچار بی نظمی می شود، بطور کلی وقتی جامعه ای صنعتی می شود سرعت زندگی در آن جامعه بالا می رود و هر چه جامعه مدرن تر می شود به مراتب آن نیز جامعه پر استرس تر می شود.

این روانشناس ادامه داد: در جامعه سنتی نیز انواع مختلفی از خشونت ها نظیر جنگ طوایف، قتل های ناموسی و دسته جمعی، تعصب های بی جا و غیره رواج داشت در واقع می توان گفت با مدرن یا صنعتی شدن جامعه تنها شکل خشونت تغییر یافته است نه اینکه صنعتی شدن باعث ایجاد خشونت شود.

۱۴ تا ۳۰ سالگی اوج بروز رفتارهای خشونت آمیز در جامعه

او همچنین با بیان اینکه رفتارهای خشونت آمیز بیشتر در سنین ۱۴ تا ۳۰ سالگی بروز می یابد، اظهار کرد: نوجوانان و جوانان بیشتر از افراد دیگر درگیر رفتارهای خشونت آمیز هستند، در واقع نوجوانان به دلیل انقلاب های هورمونی، از درون خیلی آرام نیستند و از طرفی دیگر به دلیل رفتارهای هیجان خواه، کمتر رفتارهای عقلانی و از روی منطق انجام می دهند اما با افزایش سن میزان خشونت به مراتب کاهش می یابد.

در ادامه دکتر علی قنبری، جامعه شناس، در گفت و گو با خبرنگار شفقنا(پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه)؛ در مورد تعریف خشونت از دیدگاه جامعه شناسی گفت: هر گاه یک گروه و یا یک جریان اجتماعی قوانین، هنجارها و عرف های موجود در جامعه را نپذیرد و آن را نادیده بگیرد و عکس آن رفتار کند از دیدگاه اجتماعی خشونت تعریف می شود.

میزان رفتارهای خشونت آمیز در جامعه طی سال های اخیر افزایش یافته

او در ادامه با بیان اینکه میزان رفتارهای خشونت آمیز در جامعه طی سال های اخیر  به شدت افزایش یافته است، تصریح کرد: متاسفانه شاخص هایی مثل میزان پرونده های ارسالی به مراجع قضایی نظیر زورگیری ها و همچنین جرم و جنایت های صورت گرفته در جامعه نشان از این نکته دارد که حرکت های خشونت آمیز در جامعه ما طی سال های اخیر روز به روز افزایش یافته است و میزان امینت اجتماعی در جامعه ما تا اندازه ای مخدوش شده است.

این جامعه شناس در ادامه یادآور شد: در شرایط عادی در جوامعی که میزان خشونت در آن  پایین است، معمولا عوارض ۱۰ درصد از میزان تخطی از قانون و خشونت ها متوجه عموم جامعه می شود اما در جامعه ما بیش از ۲۰درصد  عوارض خشونت ها و تخطی از قانون یک فرد و یا گروه متوجه عموم جامعه می شود و این خود نشان از بالا بودن میزان خشونت در جامعه ما است.

دکتر قنبری مشکلات اقتصادی مردم، عوامل شخصی، سرعت زندگی، تربیت و شرایط خانوادگی را از مهم ترین عوامل شیوع خشونت در جامعه برشمرد و افزود: متاسفانه امروز در جامعه ما رفتارهای خشونت آمیز بخصوص خشونت های کلامی امری عادی تلقی می شود، بطوریکه در محیط های آموزشی مثل مدارس و دبیرستان ها فحاشی و خشونت های کلامی کاملا عادی است.

علل  بسیاری از خشونت ها؛ تربیت خانواده ها، رواج بازی های کامپیوتری، تولید فیلم های خشونت آمیز و…

او ادامه داد: علل  بسیاری از خشونت ها در تربیت خانواده ها، رواج بازیهای کامپیوتری، تولید فیلم های خشونت آمیز و پرخاشگرانه توسط رسانه های داخلی و خارجی ریشه دارد، با این تواصیف اگر مسئولان چاره ای در کنترل خشونت نیندیشند وضعیت جامعه دچار مشکل شده و تا ۱۰ سال آیند اخلاقیات کمرنگ می شود، بالطبع نهاد خانواده در نتیجه آن تضعیف و آن هنجارها و ارزش هایی که در طول تاریخ در جامعه ما کارایی داشته از بین می روند.

جامعه دینی در کنار جامعه اخلاقی مفهوم می یابد

این جامعه شناس در پایان خاطر نشان کرد: ما در طول تاریخ همواره بر تربیت انسانی دین مدار تاکید داشتیم، نظام آموزشی، عوامل کنترل اجتماعی رسمی و غیر رسمی تلاش می کردند فردی دینی پرورش دهند تا یک جامعه دینی نرمال داشته باشیم اما نکته ای که باید به آن توجه داشت این است که با تربیت افراد اخلاقی و تشکیل یک جامعه اخلاق مدار است که می تواند انتظار یک جامعه دینی را داشته باشیم.

قبلی « حاج قاسم! تو فرمانده قلب ملتی بودی
بعدی زنان بی‌سرپرست‌؛ فراموش‌شدگان در جامعه »
*/

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *